الفيض الكاشاني
44
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
همين است كه فرموده : فَمَنْ يُرِدِ اللَّهُ أَنْ يَهْدِيَهُ يَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ . « 55 » و نيز أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ فَهُوَ عَلى نُورٍ مِنْ رَبِّهِ . « 56 » اين تجلّى و اين ايمان سه مرحله دارد : مرحلهء اول ايمان عوام است كه تنها ، ايمان تقليدى است . مرحلهء دوم ايمان متكلّمان است كه آميخته با نوعى استدلال است و از لحاظ درجه به ايمان عوام نزديك است . مرحلهء سوّم ايمان عارفان است كه شهود با نور يقين است . با يك مثال اين مراحل برايتان روشن مىشود : اين كه تصديق مىكنيد زيد در خانه است سه مرحله دارد : 1 - كسى آن را به شما خبر مىدهد كه او را دروغگويى نمىدانيد و متّهم به گزافهگويى نيست در اين صورت تنها با شنيدن خبر دلتان آرام مىگيرد و به صحّت آن مطمئن مىشويد اين همان ايمان تقليدى است . ايمان عوام چنين است ، زيرا اينان وقتى به سنّ تشخيص ( خوب و بد ) رسيدهاند از پدران و مادرانشان وجود خدا و علم و اراده و قدرت خدا و ديگر صفاتش و بعثت پيامبر و بر حق بودن او و هر چه آورده ، شنيدهاند و همانطور كه شنيدهاند پذيرفته و بر آن پايدار مانده و اطمينان پيدا كردهاند و خلاف گفتههاى آنان به دلشان خطور نكرده چون به پدران و مادران و معلّمانشان حسن ظنّ داشتهاند . اين ايمان سبب نجات در آخرت است . دارندگان اين ايمان نخستين درجات اصحاب اليمين را دارند و جزء مقربّان نيستند چون كشف و بينش ندارند و سينهشان به نور يقين گشاده نشده است ؛ زيرا در آنچه انسان از يك فرد يا افراد در امور اعتقادى مىشنود امكان اشتباه مىرود دل يهود و نصارا نيز به آنچه از پدر و مادرهايشان شنيدهاند مطمئن است ، جز اين كه به اعتقاد خطاى آنها معتقد شدهاند چون پدر مادرها عقايد اشتباه را به فرزندانشان القا كردهاند و مسلمانان به حق معتقدند
--> ( 55 ) انعام / 125 : آن كس را كه خدا بخواهد هدايت كند سينهاش را براى ( پذيرش ) اسلام گشاده مىكند . ( 56 ) زمر / 22 : آيا كسى كه خدا سينهاش را براى اسلام گشاده كرده و برفراز مركبى از نور الهى قرار گرفته است .